شرکت متا با برچسب‌زدن به مراکز داده هوش مصنوعی خود به عنوان تأسیسات آزمایشی، توانفته است میلیاردها دلار از هزینه‌های مالیاتی خود را کاهش دهد؛ رویکردی که حسابرسان خود این شرکت نیز آن را از نظر حقوقی پرمخاطره ارزیابی کرده‌اند.
بر اساس گزارش نیویورک تایمز، این غول فناوری از اواخر سال ۲۰۲۴ میان تراشه‌هایی که به مراکز داده هوش مصنوعی اختصاص یافته‌اند و تراشه‌هایی که برای مراکز داده معمولی در نظر گرفته شده‌اند، تمایز مالیاتی قائل شد. متا با تلقی این مراکز به عنوان «مدل‌های آزمایشی» تحت پوشش یک اعتبار مالیاتی که در دهه ۱۹۸۰ میلادی ایجاد شده بود، ادعا می‌کند که تراشه‌های گران‌قیمت انویدیا واجد شرایط دریافت معافیت مالیاتی پژوهش و آزمایش هستند؛ مزیتی که هدف از آن تشویق نوآوری بوده است و نه انجام عملیات تجاری استاندارد.
یک کلید API برای هر مدل اصلی هوش مصنوعی — برخی مدل‌ها رایگان هستند.
رایگان امتحان کنیدگزارشهای حاکی از آن است که دستاوردهای مالی این استراتژی بسیار چشمگیر بوده است. میزان صرفه‌جویی متا از محل این معافیت مالیاتی پژوهشی از ۷۰۰ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ به ۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ و سپس به ۳.۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. بررسی اسناد و پرونده‌های اوراق بهادار نشان می‌دهد که این رقم، متا را به بزرگ‌ترین بهره‌مند از معافیت مالیاتی پژوهشی در میان شرکت‌های سهامی عام تبدیل کرده است.
با این حال، کارشناسان امور مالیاتی این رویکرد را زیر سؤال برده‌اند. آندره شوچوک، شریک مؤسسه مشاوره BPM و متخصص معافیت‌های مالیاتی پژوهش و توسعه، در گفتگو با روزنامه تایمز این ادعا که مراکز داده را تأسیسات آزمایشی بنامیم «بسیار عجیب و دور از ذهن» توصیف می‌کند. اداره خدمات درآمد داخلی ایالات متحده (IRS) پیش‌تر در مواردی با تلاش شرکت‌ها برای اعمال این معافیت بر روی «تکنولوژی‌ها و تجهیزات اثبات‌شده و تجاری‌سازی‌شده» مخالفت کرده بود.
حسابرسان خود متا نیز نسبت به خطرات این موضوع آگاه هستند. متا در افشاگری‌های مندرج در پرونده‌های اوراق بهادار خود به سرمایه‌گذاران هشدار می‌دهد که سازمان امور مالیاتی ممکن است میلیاردها دلار از این پس‌اندازهای مالیاتی را پس بگیرد و «نامطمئن بودن معافیت‌های مالیاتی پژوهشی» را به عنوان عامل اصلی این ریسک معرفی می‌کند. در همین بازه زمانی، ذخیره‌ای که متا برای مقابله با چالش‌های احتمالی اداره مالیات نگهداری می‌کند با ۴۵ درصد رشد از ۱۲.۹ میلیارد دلار به ۱۸.۷۴ میلیارد دلار رسیده است.
لیزا دی سیمونه، استاد حسابداری در مدرسه کسب‌وکار دانشگاه تگزاس و مشاور مالیاتی سابق شرکت ارنست اند یانگ، در این زمینه اظهار داشت که متا میلیاردها دلار مزایای مالیاتی مطالبه می‌کند که حسابرسان خود شرکت به سرمایه‌گذاران هشدار داده‌اند ممکن است توسط سازمان امور مالیاتی باطل شود.
در مقابل، اندی استون، سخنگوی متا، از موضع این شرکت دفاع کرد و عنوان کرد که متا یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران در بخش تحقیق و توسعه در ایالات متحده به شمار می‌رود. وی افزود که این شرکت نیز مانند سایر مجموعه‌هایی که در این مقیاس سرمایه‌گذاری می‌کنند، از تشویق‌های مالیاتی که کنگره دهه‌ها پیش برای ترغیب این‌گونه سرمایه‌گذاری‌های داخلی ایجاد کرده است، بهره می‌برد.
شایان ذکر است که این استراتژی مراکز داده با یک پرونده اختلاف مالیاتی دیگر که از پیش وجود داشته، تفاوت دارد؛ پرونده‌ای که در آن اداره مالیات به دنبال دریافت ۳۵۵ میلیون دلار است و ادعا می‌کند متا با احتساب ۴.۱ میلیارد دلار از گزینه‌های سهام اعمال‌شده توسط مارک زاکربرگ، مدیرعامل این شرکت، به عنوان هزینه پژوهشی قابل کسر، به طور نادرست این مبلغ را پس‌انداز کرده است. پرونده کلان دیگری نیز در جریان است که در آن سازمان امور مالیاتی ادعا می‌کند متا نزدیک به ۱۶ میلیارد دلار بابت مالیات و جریمه‌های مربوط به سودهایی که ادعا می‌شود از ایالات متحده به جزایر کیمن منتقل شده است، بدهکار می‌باشد.
حسام هاشمی 
