بانک سوییسی «یو‌بی‌اس» (UBS) تنها نهاد مالی از قاره اروپا است که توانسته خود را در میان ده بانک برتر جدول سالانه ارزیابی میزان به‌کارگیری هوش مصنوعی جای دهد؛ در حالی که موسسات مالی آمریکای شمالی با هدایت «جی‌پی مورگان چیس» همچنان فاصله خود را با رقبا بیشتر می‌کنند.
این رتبه‌بندی که روز سه‌شنبه توسط شرکت «اویدنت» (Evident) -پژوهشگر ارزیابی هوش مصنوعی در خدمات مالی- منتشر شد، ۵۰ بانک بزرگ واقع در آمریکای شمالی، اروپا و منطقه آسیا-اقیانوسیه را تنها با استفاده از داده‌های عمومی مورد سنجش قرار می‌دهد.
یک کلید API برای هر مدل اصلی هوش مصنوعی — برخی مدل‌ها رایگان هستند.
رایگان امتحان کنیدنهادهای مالی از این فناوری برای ردیابی کلاهبرداری، تولید نرم‌افزار، ارزیابی وام‌ها و یاری‌رسانی به مشاوران در خدمت‌رسانی به مشتریان بهره می‌برند و ۵۰ بانک مورد ارزیابی از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۱۱۰۰ کاربرد گوناگون از هوش مصنوعی را به شکل عمومی معرفی کرده‌اند.
امتیازدهی به این بانک‌ها بر اساس عواملی همچون جذب متخصصان هوش مصنوعی -که بیشترین وزن را دارد-، نوآوری از جمله پژوهش‌ها و ثبت اختراعات، تمرکز رهبران و شفافیت در استفاده مسئولانه انجام می‌شود.
بانک یو‌بی‌اس در این رتبه‌بندی با یک پله صعود در جایگاه ششم قرار گرفت، اما «اچ‌اس‌بی‌سی» (HSBC) مستقر در لندن که در سال ۲۰۲۵ رتبه هشتم را داشت، با سه پله نزول به رتبه یازدهم سقوط کرد. در همین حال، سایر بانک‌های اروپایی تسلط خود را بر جایگاه‌های بعدی حفظ کرده‌اند؛ از جمله بانک‌های بریتانیایی گروه بانکی لویدز بدون تغییر در رتبه پانزدهم، نتوست در رتبه هفدهم و بارکلیز که با چهار پله صعود به رتبه نوزدهم رسید.
جی‌پی مورگان چیس که در هر چهار شاخص ارزیابی جزو دو بانک برتر قرار داشت، فاصله پیشتازی خود را نسبت به موسسه آمریکایی «کپیتال وان» در رتبه دوم بیشتر کرد. بانک سلطنتی کانادا در جایگاه سوم و «کامن‌بنک» استرالیا در رتبه چهارم ایستادند، به‌طوری‌که در مجموع شش بانک آمریکایی و دو بانک کانادایی در میان ده بانک برتر دیده می‌شوند.
مؤسسه اویدنت دریافت که توانمندی‌های هوش مصنوعی بانک‌ها طی سال گذشته میلادی با سرعتی تقریبا سه برابر میانگین سه سال پیش از آن رشد کرده است که این امر سریع‌ترین روند پیشرفت از زمان آغاز سنجش‌ها در سال ۲۰۲۳ به شمار می‌رود.
الکساندرا موساویزاده، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل مشترک اویدنت، در این زمینه عنوان می‌کند که امسال سالی بود که هوش مصنوعی در صنعت بانکداری رنگ و بوی صنعتی به خود گرفت.
استخدام به جای تعدیل نیرو
این پژوهش همچنین این فرضیه که هوش مصنوعی نیروی کار بخش بانکی را نابود خواهد کرد به چالش کشید و مشخص ساخت که بانک‌های پیشتاز همچنان به استخدام متخصصان هوش مصنوعی ادامه داده و رشد و توسعه را بر کاهش مشاغل ترجیح می‌دهند.
این رویکرد در تضاد با سیاست بانک «استاندارد چارترد» مستقر در لندن است که ماه مه اعلام کرد قصد دارد هم‌زمان با اتکا به هوش مصنوعی و اتوماسیون، تا سال ۲۰۳۰ حدود ۷۸۰۰ شغل در بخش اداری و پشتیبانی را حذف کند.
بر اساس این گزارش، نقش‌های مرتبط با پیاده‌سازی نرم‌افزار در میان ۵۰ بانک مورد بررسی طی سال گذشته ۴.۳ درصد رشد داشته است.
بانک آمریکایی «مورگان استنلی» به جای کاهش تیم‌های فناوری اطلاعات، بیش از یک میلیون ساعت از زمان توسعه‌دهندگان خود را که توسط پلتفرم DevGen.AI آزاد شده بود، مجدداً در پروژه‌های دیگر سرمایه‌گذاری می‌کند و ابزار STAAT Insights بانک یو‌بی‌اس نیز در هر هفته حدود ۱۲۰۰ ساعت در وقت مشاوران این بانک صرفه‌جویی به عمل می‌آورد.
موساویزاده توضیح می‌دهد که نقش‌های شغلی در حال تغییرند و برخی از جایگاه‌های خالی دوباره پر نمی‌شوند، اما بانک‌هایی که در صدر این فهرست قرار دارند در حال رشد هستند و تعداد نیروهای انسانی خود را افزایش می‌دهند.
اکنون ۱۲ بانک گزارش می‌دهند که بازگشت سرمایه حاصل از هوش مصنوعی را محقق کرده یا پیش‌بینی کرده‌اند؛ این رقم نسبت به ۸ بانک در گذشته افزایش یافته است. بانک لویدز به عنوان یک تازه وارد در این فهرست، ژانویه اعلام کرد که فناوری هوش مصنوعی مولد در سال ۲۰۲۵ ارزشی در حدود ۵۰ میلیون پوند (معادل ۵۸.۸ میلیون یورو) ایجاد کرده و پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال جاری از ۱۰۰ میلیون پوند (معادل ۱۱۷.۶ میلیون یورو) فراتر رود.
جمع‌بندی
گزارش جدید موسسه اویدنت نشان می‌دهد که شتاب به‌کارگیری هوش مصنوعی در بانک‌های بزرگ جهان به بالاترین حد خود رسیده است و موسسات مالی پیشرو ترجیح می‌دهند به جای تعدیل نیرو، با استخدام متخصصان جدید و بهبود بهره‌وری، جایگاه خود را در این رقابت فناوری مستحکم‌تر کنند.
حسام هاشمی 
